Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, υπήρξε μία από τις διαπρεπέστερες προσωπικότητες του ελληνικού κόσμου, με πλουσιώτατη πνευματική και συγγραφική δραστηριότητα στην Ρωσία. Ο Πανοσιολογιώτατος Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Βατοπαιδίου, ο σεβαστός Πατήρ Εφραίμ, προσφέρει τον τέταρτο τόμο των Λόγων του Αγίου Μαξίμου, ο οποίος περιλαμβάνει ανέκδοτα έργα της μεγάλης αυτής προσωπικότητας.
Πολύ ορθά έχει επισημανθεί από πολλούς Αγίους της Εκκλησίας, κυρίως της εποχής μας, ότι η επαλήθευση του Ευαγγελίου του Χριστού είναι οι Άγιοί Του. Και τούτο ακριβώς διότι η Χριστιανική μας πίστη –σε αντίθεση με άλλες θρησκείες και δοξασίες περί Θεού– δεν είναι θεωρία και λόγοι παρερχόμενοι που ίσως τέρπουν προσωρινά την ακοή των ανθρώπων, αλλά αντίθετα είναι εμπειρία και βίωμα.
Η Χάρις του Θεού είναι το εργαλείο Του, τρόπον τινά –καθώς έλεγε και ο μακαριστός Γέροντάς μας Ιωσήφ–, μέσω του οποίου συντηρεί και συνέχει το σύμπαν, αλλά παράλληλα σκέπει και αγιάζει τα ενεργά μέλη της Εκκλησίας Του, που ομολόγησαν προηγουμένως με το μυστήριο του θείου Βαπτίσματος πως θα ακολουθήσουν την ίδια με Αυτόν πορεία ζωής, δηλαδή την ζωή του Σταυρού, μέσω της ολοκληρωτικής και κενωτικής αγάπης προς Αυτόν και προς τον συνάνθρωπο.
Είμαστε βαθιά συγκινημένοι, αφ ̓ ενός μεν διότι κατορθώσαμε να φέρουμε εις πέρας την έκδοση του βίου και της διδασκαλίας του νεοφανούς Οσίου Αλεξίου στα ελληνικά με την ευκαιρία της επετείου των 100 χρόνων από την κοίμησή του, ώστε να γνωρίσουν και οι Έλληνες πιστοί έναν ακόμα μεγάλο Άγιο της Εκκλησίας, αφ ̓ ετέρου δε διότι με μεγάλη ψυχική χαρά και αγαλλίαση διαπιστώσαμε ότι η ζωή του εν λόγω Αγίου έχει πάρα πολλά κοινά στοιχεία με την εξίσου θαυμαστή πολιτεία και βιοτή του πνευματικού πάππου μας Αγίου Ιωσήφ του Ησυχαστού.» (Αρχιμ. Εφραίμ, Καθηγούμενος Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου, από τον πρόλογο του βιβλίου)
Ο Άγιος Μάξιμος ο Γραικός, κατά κόσμον Μιχαήλ Τριβώλης (1470-1556), είχε διατελέσει μοναχός της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου του Αγίου Όρους. Σήμερα ο Αρχιμανδρίτης Εφραίμ, προσφέρει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό μία πολύτιμη σειρά των έργων του Αγίου Μαξίμου, των οποίων έχουν ήδη εκδοθεί τρεις τόμοι και τώρα παρουσιάζεται ο τέταρτος. Οι τρεις πρώτοι τόμοι περιλαμβάνουν έργα του Αγίου Μαξίμου, τα οποία είχαν εκδοθεί από την Θεολογική Ακαδημία του Καζάν στα μέσα του 19ου αιώνα στη ρωσική γλώσσα, και εδώ δημοσιεύονται σε ελληνική μετάφραση. Ο τέταρτος αυτός τόμος περιλαμβάνει ανέκδοτα έργα της μεγάλης αυτής προσωπικότητας, τα οποία δεν είχαν συμπεριληφθεί στην ανωτέρω έκδοση της Ακαδημίας του Καζάν.
Την επιμέλεια του παρόντος τόμου έχει ο Ντμίτριη (Δημήτριος) Μιχαήλοβιτς Μπουλάνιν, ο οποίος από μακρού έχει ασχοληθεί με το έργο του Αγίου Μαξίμου. Ήδη το 1984 εξέδωσε στο τότε Λένινγκραντ, σε μία άρτια επιστημονική εργασία, ανέκδοτες μεταφράσεις και επιστολές του αγίου Μαξίμου.
Το ενδιαφέρον του ρωσικού κόσμου για την μελέτη της ζωής και του έργου του Αγίου Μαξίμου άρχισε να εμφανίζεται με την έκδοση των στην ρωσική γλώσσα συγγραφών του. Έτσι το 1859 παρουσιάστηκε η έκδοση του πρώτου τόμου των έργων του από την Θεολογική Ακαδημία του Καζάν που κάλυπτε 547 συνολικώς σελίδες, περιλήφθηκαν 28 κείμενα του Αγίου Μαξίμου, όλες δογματικού περιεχομένου. Ο δεύτερος τόμος, 453 σελίδων, εκδόθηκε το 1860 περιλαμβάνον τας 49 ηθικοδιδακτικές διδσκαλίες, και ο τρίτος το έτος 1862. Σε αυτόν τον τρίτο τόμο, 296 σελίδων, δημοσιεύθηκαν 53 κείμενα του Αγίου Μαξίμου ποικίλου περιεχομένου.
Στη Ρωσία αναπτύχθηκε μία ιδιαίτερη και πολύ πλούσια βιβλιογραφία σχετικά με το πρόσωπο και το έργο του Αγίου Μαξίμου. Έτσι ο Αλεξέη Ιβάνοβιτς Ιβάνωφ εξέδωσε το 1969 στο Λένινγκραντ βιβλίο με τίτλο η φιλολογική κληρονομία Μαξίμου του Γραικού. Στο έργο αυτό αναφέρονται 365 τίτλοι εκδεδομένων και ανεκδότων έργων του Αγίου Μαξίμου. Το έργο αυτό του Ιβάνοφ υπήρξε, ως φαίνεται, το έναυσμα ενός ενδιαφέροντος για την ζωή και την δραστηριότητα του μεγάλου αυτού Έλληνα Αγίου και πνευματικού διδασκάλου. Έτσι το 1977, η Νίνα Βασίλιεβνα Σινίτσυνα δημοσίευσε στην Μόσχα μία μονογραφία με τίτλο ο Μάξιμος ο Γραικός στην Ρωσία (marcus Tpex & pocus). Μία αφήγηση της ζωής και των αντιλήψεων του Αγίου Μαξίμου, όπου συγχρόνως καταγράφονται και οι χειρόγραφες συλλογές των έργων του, από τις οποίες στην συνέχεια έγινε η έκδοση.
